Dzisiaj jest Niedziela 21.12.2014 13:01:32
Wpływ antykoncepcji hormonalnej na ryzyko udaru mózgu i zawału serca.
Zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych u kobiet przyjmujących hormonalną antykoncepcję stanowi istotny problem kliniczny. Dotychczas przeprowadzonych zostało wiele badań oceniających wpływ przyjmowanych leków na ryzyko rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), natomiast mniej uwagi poświęcono powikłaniom tętniczym, takim jak udary czy zawały serca. Wśród młodych kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną, powikłania tętnicze występują rzadziej niż żylne, co jednak nie zmienia faktu, że ich następstwa często są o wiele groźniejsze. W związku z powyższym, autorzy omawianej pracy postanowili ocenić ryzyko niedokrwiennego udaru mózgu i zawału serca związane ze stosowaniem różnych rodzajów antykoncepcji hormonalnej w zależności od dawki estrogenów, rodzaju gestagenu oraz drogi podania leku. W tym celu przeanalizowano dane z 15-letniego duńskiego badania kohortowego obejmującego kobiety w wieku od 15 do 49 lat, z ujemnym wywiadem w kierunku chorób układu sercowo-naczyniowego lub nowotworu. Informacje dotyczące stosowania antykoncepcji hormonalnej oraz klinicznych punktów końcowych pochodziły z 4 państwowych rejestrów.
Ostatecznie do badania włączono 1626158 kobiet, czas obserwacji wyniósł 14.251.063 osobolat. W tym okresie u 3311 pacjentek doszło do udaru mózgu, a u 1725 wystąpił pierwszy zawał serca. Śmiertelność wyniosła odpowiednio 1.0% (34 z 3311 kobiet) i 10,8% (186 z 1725). Warto dodać, że wspomniane zdarzenia występowały częściej u kobiet starszych (przedział wiekowy 45-49 lat), a także z niższym stopniem wykształcenia. Względne ryzyko udaru mózgu oraz zawału serca wśród pacjentek, które zażywały leki na schorzenia predysponujące do ich wystąpienia w porównaniu do kobiet, które tego nie robiły wyniosło odpowiednio: dla cukrzycy 2.73 (95% CI, 2,32-3,22) i 4,66 (95% CI, 3,88-5,61), dla nadciśnienia tętniczego 2,32 (95% CI, 2,14-2,50) i 2,17 (95% CI, 1,95- 2,42) oraz dla hiperlipidemii 2,11 (95% CI, 1,74-2,56) i1,88 (95% CI, 1,46-2,41).
Jeśli chodzi o wpływ antykoncepcji hormonalnej na tętnicze powikłania zakrzepowe, w czasie 4,9 mln osobolat stosowania tej terapii u 1051 kobiet odnotowano udar mózgu, a 497 przeszło zawał serca. Surowe współczynniki zachorowalności wyniosły odpowiednio 21,4 i 10,1 na 100.000 osobo-lat. Odpowiadające im współczynniki zachorowalności w grupie niestosującej antykoncepcji (w przeliczeniu na 9,336,662 osobolat) wyniosły dla udaru 24,2 (n=2260), a dla zawału serca 13,2 (n=1228) na 100.000 osobo-lat. Zaobserwowano tendencję do częstszego występowania powikłań zakrzepowych pośród osób starszych ze współistniejącymi chorobami predysponującymi.
Ryzyko względne powikłań zakrzepowych u kobiet stosujących terapię dwuskładnikową z etynyloestradiolem w dawce 30 do 40 µg nie różniło się znamiennie w zależności od użytego gestagenu i wahało się od 1,40 do 2,20 dla udaru oraz od 1,33 do 2,28 dla zawału serca. W przypadku obu punktów końcowych najmniejsze ryzyko ich wystąpienia wiązało się z przyjmowaniem tabletek zawierających norgestimat lub cyproteron, natomiast największe ze stosowaniem norethindronu lub desogestrelu. Kiedy porównano grupę kobiet stosujących preparaty dwuskładnikowe z etynyloestradiolem w dawce 20 µg i desogestrelem z grupą nie przyjmującą doustnej antykoncepcji, ryzyko względne analizowanych powikłań zakrzepowych wyniosło 1.53 (95% CI, 1.26-1.87) dla udaru oraz 1.55 (95% CI, 1.13-2.13) dla zawału. W przypadku gdy zastosowanym gestagenem był drospirenon ryzyko udaru wynosiło 0,88 (95% CI, 0.22 to 3.53), nie odnotowano natomiast zawałów serca. Warto dodać, że środki uwalniające jedynie progesteron, takie jak wkładki wewnątrzmaciczne (IUD) czy implanty podskórne, nie zwiększały znamiennie ryzyka wystąpienia któregokolwiek z analizowanych powikłań. Jednakże liczebność danej grupy była niewielka. Względne ryzyko udaru wynikające ze stosowania pierścieni dopochwowych lub plastrów antykoncepcyjnych wyniosło odpowiednio 2,49 (95% CI, 1.41-4.41) i 3,15 (95% CI, 0.79-12.6). Niewielka liczba zawałów uniemożliwiła wiarygodną analizę.
Na koniec autorzy przyjrzeli się w jaki sposób palenie tytoniu wpływa na ryzyko powikłań zakrzepowych w badanej grupie. Status palacza był znany dla 582 kobiet, które doznały udaru mózgu oraz dla 193, które przeszły zawal serca. Ryzyko względne palaczek w stosunku do osób niepalących wyniosło 1.57 (95% CI, 1.31- 1.87) dla udaru oraz 3.62 (95% CI, 2.69-4.87) dla udaru. Nie odnotowano znamiennych różnic pośród kobiet palących w zależności od rodzaju stosowanej metody antykoncepcji.
Podsumowując, wyniki badania wskazują, że stosowanie antykoncepcji hormonalnej wiąże się z akceptowalnym, jednakże zwiększonym ryzykiem udaru mózgu oraz zawału serca. Wśród kobiet stosujących terapię dwuskładnikową z etynyloestradiolem w dawce 30-40 µg ryzyko to jest od 1,3 do 2,3 razy większe niż u osób, które nie stosują antykoncepcji hormonalnej, natomiast w przypadku dawki 20 µg – od 0,9 do 1,7 razy większe. Nie zaobserwowano znamiennych różnic związanych z rodzajem stosowanego gestagenu.

Komentarz Profesora Tomasza Pasierskiego. Ryzyko niektórych chorób sercowo-naczyniowych występujących u młodych osób jest często rozdymane przez media, które nie róznicują pomiędzy ryzykiem bezwzględnym a ryzykiem względnym. Przykładem są nagłe zgony sportowców wyczynowych i powikłania zakrzepowo zatorowe doustnej antykoncepcji, przy której bezwzgledne ryzyko zawału serca i udaru jest tak małe, że właściwie może nie być brane pod uwagę. Natomiast obowiązkiem lekarza jest poinformowanie pacjentek stosujących doustną antykoncepcję, o konieczności rzucenia palenia papierosów.