Dzisiaj jest Niedziela 26.01.2020 16:07:18
Wpływ stosowania cytyzyny na rzucenie palenia tytoniu — badanie kontrolowane placebo
Cytyzyna jest częściowym agonistą receptora nikotynowego dla acetylocholiny. Jest uważana za tanią formę terapii uzależnienia od nikotyny.
W opisywanym badaniu analizowano skuteczność terapii cytyzyną na rzucenie palenia tytoniu. Było to badanie jednoośrodkowe, z podwójnie ślepą próbą. Badanych randomizowano do grupy przyjmującej substancję aktywną — cytyzynę lub do grupy placebo. Osoby uczestniczące w badaniu otrzymywały cytyzynę lub placebo za darmo, bezpośrednio od producenta leku. Terapia behawioralna palenia tytoniu oraz spotkania z personelem medycznym w celu prowadzenia obserwacji zostały ograniczone do minimum, aby lepiej zaaranzować realną sytuację kliniczną.
Do badania włączano osoby dorosłe, palące ≥ 10 papierosów dziennie, które wyraziły chęć zerwania z nałogiem. Nie włączano kobiet w ciąży, kobiet karmiących, osób cierpiących na schorzenia psychiczne oraz takich, które miały przeciwwskazania do podawania cytyzyny (tj. osoby ze źle kontrolowanym nadciśnieniem tętniczym i z zaawansowaną miażdżycą).
W grupie otrzymującej cytozynę było 370 osób, a w grupie placebo również 370 osób. Osoby badane zadeklarowały, że w trakcie badania nie będą stosowały innych form farmakologicznego leczenia uzależnienia od palenia tytoniu, w tym terapii zastępczej preparatami zawierającymi nikotynę.
Powrót do nałogu zdefiniowano jako wypalenie 5 lub więcej papierosów w całym okresie obserwacji (6 lub 12 miesięcy od daty zerwania z nałogiem). Abstynencję nikotynową potwierdzano analizą stężenia tlenku węgla w wydychanym powietrzu, z założeniem, że u osoby niepalącej wynosi ono mniej niż 10 ppm.
Pierwszorzędowy punkt końcowy stanowiła abstynencja od palenia tytoniu w okresie obserwacji 6 i 12 miesięcy. Drugorzędowy punkt końcowy stanowiło powstrzymanie się od palenia przez pierwsze 6 miesięcy obserwacji połączone z abstynencją w okresie tygodnia przed datą wizyty po 12 miesiącach od daty zerwania z nałogiem.
Analizę statystyczną prowadzono na podstawie analizy wyników w grupach wyodrębnionych zgodnie z zaplanowanym leczeniem (intention-to-treat analysis).
W czasie pierwszej wizyty u wszystkich badanych przeprowadzono test uzależnienia od nikotyny Fagerstroma (FTND — test ocenia w skali 10-stopniowej siłę uzależnienia, gdzie 10 pkt oznacza najmocniejsze uzależnienie), mierzono ciśnienie krwi, jak również oceniano ich stan psychiczny, stosując skalę depresji wg Becka.
Cytyzynę podawano w dawce 6 x 1,5 mg dziennie (1 tabletka 1,5 mg co 2 h) przez pierwsze 3 dni, 5 x 1,5 mg przez kolejnych 9 dni (dni 4–12), 4 x 1,5 mg przez kolejne 4 dni (dni 13–16), następnie 3 x 1,5 mg przez 4 dni (dni 17–20) i ostatecznie 2 x 1,5 mg przez ostatnie 5 dni (dni 21–25). Chorzy byli proszeni o zaniechanie palenia od piątego dnia terapii. Osoby, które w 6 i 12 miesięcy od daty rzucenia palenia potwierdziły abstynencję, były zapraszane do kliniki w celu wykonania pomiaru stężenia tlenku węgla w wydychanym powietrzu.
W grupie osób przyjmujących cytyzynę liczba wypalanych przed rozpoczęciem leczenia papierosów wynosiła średnio 23 ±8,7 dziennie, w porównaniu z 22,5 ± 9,6 w grupie placebo. Wyjściowe stężenie tlenku węgla w wydychanym powietrzu i wskaźnik uzależnienia od nikotyny (FTND) były w obu grupach wysokie (odpowiednio 19,2 ± 8,7 ppm v. 18,2 ± 9,0 ppm dla stężenia CO i 6,3 ± 2,1 v. 6,1 ± 2,2 dla wskaźnika FTND). Ponad połowę osób włączonych do badania stanowili pracownicy fizyczni, a ponad 80% pacjentów miało za sobą nieudane próby rzucenia palenia tytoniu. Osoby w obu grupach charakteryzowały się także długim czasem trwania nałogu (średnio 28,1 ± 11,6 roku w grupie przyjmującej cytyzynę i 28,6 ± 11,7 w grupie placebo). Nie stwierdzono istotnych różnic statystycznych między grupami w obrębie powyższych parametrów.
Okres obserwacji ukończyło 572 (77,3%) pacjentów. W grupie przyjmującej cytyzynę uzyskano poprawę wskaźnika abstynencji o 6% (95% CI 2,7–9,2) — powstrzymanie się od palenia tytoniu w okresie pełnych 12 miesięcy wystąpiło u 31 (8,4%) osób z grupy przyjmującej cytyzynę i 9 (2,4%) osób przyjmujących placebo. W okresie 6-miesięcznej obserwacji abstynencję utrzymywało 37 (10%) osób z grupy przyjmujących cytyzynę i 13 (3,5%) osób przyjmujących placebo. Leczenie przerwała lub zmniejszyła dawkę leku podobna liczba osób w obu grupach [6,2% (23 z 370 uczestników) w grupie cytyzyny v. 4,6% (17 z 370) w grupie placebo]; ryzyko względne przerwania leczenia wyniosło 1,3 (95% CI 0,7–2,5).
Względny wskaźnik abstynencji u osób przyjmujących lek w porównaniu z osobami z grupy placebo wynosił 3,4. Wiek, płeć, stan cywilny, wyniki testu FTND, liczba wypalanych przed badaniem papierosów nie wpływała na ten wynik.
W czasie trwania próby u badanych osób wystąpiło 7 poważnych incydentów — 5 zgonów (2 w grupie chorych przyjmujących cytyzynę, z powodu raka płuca i nagłego zatrzymania krążenia, oraz 3 w grupie chorych przyjmujących placebo, z powodu raka płuca, udaru krwotocznego mózgu i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc) i 2 hospitalizacje (wyłącznie w grupie osób przyjmujących lek, z powodu udaru i raka krtani). W okresie trwania badania obserwowano również mniej istotne incydenty — były to 203 dodatkowe zdarzenia (120 w grupie cytyzyny i 83 w grupie placebo), obejmujące 135 uczestników (76 w grupie cytyzyny i 59 w grupie placebo). Do najczęstszych należały zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle brzucha, suchość w jamie ustnej, niestrawność i nudności. Zdarzenia te odnotowano częściej u osób otrzymujących cytyzynę niż w grupie placebo i różnica ta była istotna statystycznie (p = 0,02). Pozostałe obserwowane różnice w częstości występowania poszczególnych zdarzeń nie były istotne statystycznie.
W trakcie trwania badania wzrost ciśnienia tętniczego mierzonego w warunkach domowych zgłosiło 13 uczestników (9 w grupie cytyzyny i 4 w grupie placebo), a ryzyko względne wzrostu ciśnienia tętniczego dla osób przyjmujących cytyzynę wyniosło 2,2 (95% CI 0,7–7,2). Ocena wartości ciśnienia tętniczego po 4 tygodniach od zakończenia badania nie wykazała, aby rzucenie palenia wpływało na zmianę ciśnienia krwi (średnia zmiana w stosunku do pomiaru ciśnienia sprzed badania: ciśnienie skurczowe –0,2 mm Hg; 95% CI od –3,0 do 3,2]; rozkurczowe +0,7 mm Hg; 95% CI od –1,4 do 2,8).
Wyniki opisywanego badania udowodniły skuteczność cytyzyny w terapii nałogu palenia tytoniu. Odsetek powodzeń terapii cytyzyną w okresie badania był relatywnie niski, ale należy wspomnieć, że nie była ona wsparta terapią behawioralną chorych, w badaniu uczestniczył tylko jeden ośrodek badawczy, a grupa badana była stosunkowo nieliczna. Autorzy zwracają też uwagę na krótki czas leczenia w porównaniu z innymi, dostępnymi formami terapii (w opisanym badaniu były to 4 tygodnie, w porównaniu z 8 tygodniami w przypadku warenikliny i nawet 12 tygodniami dla nikotynowej terapii zastępczej). Podkreślono, że terapia cytozyną jest tania. Ograniczeniem, na które wskazują autorzy badania, jest duża częstość występowania poważnych zaburzeń żołądkowo-jelitowych. Trzeba podkreślić, że praca stanowi istotny polski akcent w poszukiwaniu najlepszych skutecznych i tanich metod leczenia uzależnienia od palenia tytoniu.