W prezentowanej pracy podjęto próbę oceny wpływu długotrwałego leczenia beta-adrenolitykami oraz inhibitorami konwertazy angiotensyny (ACE-inhibitorami) ekwiwalentnie z sartanami na długość życia pacjentów z chorobą wieńcową oraz obniżoną frakcją wyrzutową lewej komory (LVEF) < 40% w zależności od ciągłości stosowania i rodzaju leków.
Dane uzyskano z bazy Duke Databank for Cardiovascular Disease (DDCD). Baza danych DDCD jest prowadzona od 1969 r. i obejmuje wszystkich pacjentów, u których stwierdzono co najmniej jedno istotne zwężenie w tętnicach wieńcowych, wykonano przezskórną interwencję wieńcową lub operację pomostowania aortalno-wieńcowego. Kontrola pacjentów odbywa się telefonicznie lub za pomocą poczty elektronicznej 6 miesięcy po rozpoczęciu obserwacji, a następnie raz do roku. Chorzy proszeni są o wymienienie wszystkich przyjmowanych leków i zgłoszenie wszystkich przebytych hospitalizacji. Informacje dotyczące śmiertelności uzyskuje się od rodziny oraz na podstawie narodowego rejestru zgonów. Ciągłość obserwacji dotyczy znakomitej większości chorych, co ilustruje fakt, że od założenia DDCD z aktywnego uczestnictwa w rejestrze zrezygnowało 2,6% osób, 0,2% opuściło Stany Zjednoczone, a 2,3% stracono z obserwacji.
Dla potrzeb badania wykorzystano dane pacjentów powyżej 18. roku życia, z udokumentowaną LVEF < 40%, u których wykonano zabieg cewnikowania serca w latach 1994–2005, obserwacja obejmowała zaś co najmniej 2 kontrole. Prowadzoną farmakoterapię oceniono pod kątem przyjmowania beta-adrenolityków oraz ACE-inhibitorów ekwiwalentnie z sartanami, uwzględniając ciągłość stosowania leków z tych grup. Odpowiednio do wyników oceny chorzy byli zaliczani do następujących kategorii: 1) leczenie prowadzone przewlekle, 2) leczenie prowadzone w przeszłości, 3) leczenie nowo rozpoczęte, 4) bez leczenia. Za leczonych przewlekle uznawano chorych stosujących leki z określonej grupy podczas 2 kolejnych kontroli. Za leczonych w przeszłości uznawano chorych stosujących leki z określonej grupy jedynie podczas pierwszej kontroli. Do kategorii leczenia nowo rozpoczętego klasyfikowano chorych, którzy stosowali leki z danej grupy jedynie podczas drugiej kontroli.
W grupie chorych leczonych beta-adrenolitykami wyłoniono osoby leczone za pomocą beta-blokerów o działaniu udowodnionym wg zasad medycyny opartej na faktach (ang. evidence based medicine, EBM) (karwedilol, bursztynian metoprololu, bisoprolol). Chorych leczonych jednocześnie za pomocą ACE-inhibitorów i sartanów wykluczano z analizy.
Analizę przeprowadzono w populacji liczącej 3187 osób, 21 chorych zostało wykluczonych z analizy dotyczącej ACE-inhibitorów lub sartanów ze względu na zgłoszenie jednoczesnego stosowania obydwu leków podczas co najmniej jednej kontroli.
Zdecydowana większość chorych przeszła więcej niż 2 kontrole (średnio 3).
Analiza danych dotyczących tej populacji potwierdzała miarodajność przyjętego modelu klasyfikacji do poszczególnych kategorii przewlekłej farmakoterapii. U 2681 (84,1%) chorych leczonych beta-adrenolitykami, którzy przeszli więcej niż 2 kontrole, odsetek osób deklarujących kontynuację leczenia beta-adrenolitykami podczas kolejnej kontroli był najwyższy w grupie leczenia przewlekłego (79,4%), w grupie leczenia nowo rozpoczętego wynosił 74,3%, w grupie leczenia w przeszłości – 43,2%, w grupie bez leczenia zaś – 26,6%. Podobnie, w grupie 2663 (84,1%) chorych leczonych ACE-inhibitorem lub sartanem, którzy przeszli więcej niż 2 kontrole, odsetek osób deklarujących kontynuację leczenia podczas kolejnej kontroli był największy w grupie leczenia przewlekłego (76,6%), w grupie leczenia nowo rozpoczętego wynosił 72,2%, w grupie leczenia w przeszłości – 48,3%, w grupie bez leczenia zaś – 32,5%.
Podstawowym celem badania było określenie ryzyka zgonu w populacji osób zaliczonych do kategorii przewlekłego leczenia beta-adrenolitykami oraz ACE-inhibitorami lub sartanami w porównaniu z grupami o innej charakterystyce leczenia. Pierwotnym punktem końcowym był czas do zgonu określony jako czas od drugiej wizyty kontrolnej do ostatniego kontaktu z pacjentem. Analizę przeprowadzono osobno dla beta-adrenolityków i ACE-inhibitorów lub sartanów, porównując poszczególne kategorie leczenia z grupą pacjentów pozostających bez leczenia. Następnie przeprowadzono także analizę oceniającą łącznie grupę leczenia przewlekłego i leczenia nowo rozpoczętego w porównaniu z grupami leczenia w przeszłości oraz bez leczenia.
Proporcje pomiędzy poszczególnymi kategoriami leczenia były podobne dla beta-blokerów i ACE-inhibitorów lub sartanów. Dla beta-adrenolityków do kategorii leczenia przewlekłego zaliczono 42% chorych, do kategorii leczenia nowo rozpoczętego – 11%, leczenia w przeszłości – 8,8%, bez leczenia pozostawało 38,2% osób. Dla ACE-inhibitorów proporcje te wynosiły odpowiednio 42,5, 12,1, 9,6 i 35,8%.
Odsetek pacjentów leczonych przewlekle beta-adrenolitykami wzrastał w kolejnych latach i od roku 2001 przekraczał 50%, natomiast odsetek chorych leczonych przewlekle za pomocą ACE-inhibitorów nie zwiększał się w kolejnych latach.
Średni okres obserwacji wynosił 4,9 ± 3,1 roku. W analizowanym okresie zmarło 1481 (46,5%) pacjentów. W grupie przewlekłego leczenia beta-adrenolitykami stwierdzono statystycznie istotnie niższą śmiertelność w porównaniu z populacją nieleczoną beta-adrenolitykami (HR 0,73). W grupie nowo rozpoczętego leczenia beta-adrenolitykami także stwierdzono istotnie niższą śmiertelność w porównaniu z grupą nieleczoną (HR 0,81). Pomiędzy grupami pacjentów leczonych beta-adrenolitykiem w przeszłości i nieleczonych beta-adrenolitykiem nie stwierdzano istotnych różnic. W drugim modelu oceniającym łącznie populację leczenia przewlekłego i nowo rozpoczętego wykazano korzystny wpływ beta-adrenolityków na zmniejszenie śmiertelności w porównaniu z populacją nieleczoną (HR 0,74). W grupie 1339 chorych zaklasyfikowanych do kategorii przewlekłego leczenia beta-adrenolitykami preparaty o skuteczności potwierdzonej na podstawie EBM stosowano jedynie u 41,3% osób. Nie stwierdzano różnic dotyczących śmiertelności pomiędzy grupą leczoną beta-adrenolitykami o działaniu udowodnionym na podstawie EBM oraz grupą leczoną pozostałymi preparatami.
Analiza dotycząca ACE-inhibitorów nie wykazała korzystnego wypływu na śmiertelność w którejkolwiek z poszczególnych kategorii leczenia.